Bosna Hersek Turu (Srebrenica)

İstanbul Havalimanı dış hatlarda buluşma, bilet ve bagaj işlemlerinden sonra Saraybosna’ya uçuş ve varış. Alanda bizi bekleyen otobüsümüze yerleşerek Baş Çarşı’ya hareket. Yolumuzun üzerinde halen savaş zamanı yapılan bombardımanın izleri bulunan binaları, Avrupa’nın ilk elektrik motorlu tramvay hattı olan ve Saraybosna’yı halen aktif olarak baştan başa dolaşan tramvay hattını, Tito dönemi Yugoslavya Halk Ordusu’na ait ancak günümüzde Saraybosna üniversite kampüsü olarak kullanılan binaları, ABD’nin dünyanın en büyük ikinci büyükeçiliği binasını, Saraybosna şehir müzesini, Parlemento binasını, Arap yatırımcılar tarafından yapılan ve bölgenin en büyük AVM sini görüyoruz. İlk durağımız 1992-1995 yıllarında yaşanan hazin savaşın şehitleri ve Bosna-Hersek'in ilk Cumhurbaşkanı Rahmetli Aliya Izzetbegoviç’in anıt mezarının bulunduğu şehitlik. Savaş şehitlerine Fatiha okuyup rehberimiz tarafından Bosna Hersek’in ilk cumhurbaşkanı Alija Izetbegoviç ve hayatı hakkında bilgi alıyoruz. Ardından Osmanlı döneminden kalmayı başarabilmiş arnavut kaldırımlı Boşnak – Türk mahallesinden geçerek Başçarşı yaya turumuza başlıyoruz. 18.yy Boşnak mimarisi ile yapılmış Sebil, Osmanlı döneminden kalmayı başarak tek aktif sanat sokağı “Bakırcılar Sokak”, Çarşı camii, Moriça Han ve içerisinde bulunan Genç Müslümanlar teşkilatı lokali Mladi Muslimani, Kanuni Sultan Süleyman’ın halaoğlu Gazi Hüsrev bey camii ve türbesi, Saat Kule, Kurşunlu Medrese, Gazi Hüsrev bey müzesi ve kütüphanesi, Avrupa’nın ilk umumi tuvaleti, 1. Dünya savaşının çıktığı yer olarak bilinen Latin köprüsü , Fatih Sultan Mehmet adına yaptırılan Hünkar Camii, At meydanı – Okmeydanı, Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından yaptırılan Bakır Baba Camii, Ortodoks Kilisesi, Alija Izetbegoviç parkı ve parkta sürekli satranç oynayan Saraybosna’lı emekliler, Ferhadiye Camii, Ferhadiye Caddesi ( Saraybosna’nın İstiklal Caddesi ), Musevi Sinagogu, Katolik Kilisesi – Katedral – İsa’nın Kalbi Kilisesi, Saraybosna gülleri ( Savaş zamanı bir bomba ile birden fazla kişinin hayatını kaybettiği noktalar ), Fırın yeri katliamının yapıldığı nokta, 6 Nisan 1945 te Yugoslav ordusu tarafından Almanlan işgalindeki Saraybosna’nın kurtarılışı anısına yakılan sönmeyen ateş, 5 Şubat 1994 te Pazar yeri katliamı olarak anılan ve 68 kişinin hayatını kaybettiği Markale Semt pazarı, Avusturya – Macaristan döneminde Hükumet Konağı ( Belediye binası ) olarak yaptırılan ve savaş dönemi yakılarak bir çok el yazması eserin kül olmasına neden olan Vjecnica ( Viyeçnitsa ) kütüphanesi, Yaya turumuzun ardından dileyen misafirlerimiz öğle yemeği olarak saç altında pişirilen Boşnak böreği alabilirler (öğle yemeği tavsiyemiz). Yemeğin ardından serbest zaman. Başçarşı’daki yaya turumuzun ardından rehberimizin belirleyeceği saatte buluşarak otelimize hareket ediyoruz. Otelde 1 saat kadar dinlendikten akşam yemeğimizi Başçarşı’da bulunan yerel restoranımız da Boşnak köftesi “Çevapi” olarak alıyoruz. Ardından rehberimizin belirleyeceği saatte konaklamak üzere otelimize hareket ediyor ve günü bitiriyoruz.

Otelimizde alacağımız sabah kahvaltısı sonrası Hersek bölgesinin en büyük ve güzel şehri olan Mostar şehri turunu yapmak üzere otelimizden ayrılıyoruz. Yolumuz üzerinde bulunan küçük beldelerin içinden geçerek ilk durağımız olan Konjic ( Konyits, Saraybosna – Konyits 50 km ) şehrine varıyoruz. Neretva nehri kenarına kurulmış 50 bin nüfuslu bu küçük şehirde 2. Dünya savaşında ve 92 – 95 savaşında hasar görmüş ve tadilatı TC Karayolları ve Tika tarafından yapılmış Osmanlı köprüsü, Kırık minareli camii, aslına uygun restore edilmiş mini çarşı göreceğimiz yerler arasındadır. Fotoğraf molamızın ardından yolculuğumuza devam ediyoruz. İkinci durağımız Yugoslavya’nın kurucusu Josip Broz Tito’nun mareşal ünvanını aldığı savaşın yapıldığı şehir olan Jablanica. (Yablanitsa, Konyits – Yablanitsa 23 km) Aynı zamanda kuzu çevirmesi ile meşhur olan bu şehirde 1943 yılında Tito’nun Alman Nazilere karşı verdiği mücadele sonucu yıktığı köprü ve olayın cereyan ettiği bölgeyi görüyoruz. Ardından Poçitelj’e doğru yola çıkıyoruz. Poçitelj (Poçitely, Jablanica – Poçitely 76 km) aslına uygun olarak restore edilmiş tipik bir Türk köyüdür. Hırvatistan sınırına 15 kilometre mesafede bulunan ve 1. Tvrko döneminden beri (1381) ayakta durmayı başarabilmiş bu köyde göreceğimiz yerler; Nöbet kulesine tırmanış ve muhteşem manzara seyri (dileyen misafirler).Savaş zamanı ağır hasar almış anca tekrar onarılarak hizmete girmiş köy camiisi, Hamam, Mevsimine göre bölgede yetişen meyvelerin satıldığı reyonlardan alış veriş imkanı. Ardından Buna nehri kaynağına 5 asır önce kurulmuş Alperenler Tekkesi’ne hareket ediyoruz. (Blagaj tekkesi, Poçitely – Blagay tekkesi 24 km) Dileyen misafirlerimiz kaynağına henüz ulaşılamamış ve saniyede 43.000 litreye kadar su çıkan Buna nehrine nazır yerel restoranımızda alabalık menüsü ile öğle yemeğini alabilirler(öğle yemeği tavsiyemiz). Ardından Sarı Saltuk tekkesi olarak ta bilinen tekkeyi ziyaret ediyoruz. Tekke içinde yer alan Ali paşa türbesi ve Sarı Saltuk’un türbesini ziyaret ediyor ve tipik Anadolu evi şeklinde inşa edilmiş iki katlı bu evde Bayanlar mescidi, Meydan odası, Erkekler için mescid ve zikir odası, Hamamcık ve halvethane ve mutfak olarak kullanılan odayı görüyoruz. Dileyen misafirlerimiz nehire nazır avluda Türk çayı içebilirler. Daha sonra son durağımız olan Mostar şehrine hareket ediyoruz. (Blagay – Mostar 12 km) Yolumuzun üzerinde Mostar havalimanını ve Yugoslavya zamanında havalimanı karşısına yapılan ve uçaklar için sığınak olarak kullanılan askeri alanı görüyoruz. Bu alan havalimanının hemen karşısındaki tepeciğin içi oyularak uçakların saklanması için hazırlanmıştır. Mostar’a varışımızla birlikte yaya olarak turumuza başlıyoruz. Turumuz esnasında görülecek yerler; Şehit camiisi ve avlusundaki mezarlık. Bu mezarlığın bir özelliği de savaş esnasında Müslüman Boşnaklar ile birlikte omuz omuza çarpışan Hırvat ve Sırp Mostar’lıların da metfun bulunmasıdır. Bölgeye özel nehirden toplanan taşlarla işlenmiş kaldırımlı Mostar çarşısı, Koski Mehmet Paşa camii. Bu cami köprünün en güzel fotoğrafının çekildiği camidir. Türkiye Cumhuriyeti Mostar Başkonsolosluğu, Mostar Köprüsü – 1566 yılında Mimar Sinan’ın öğrencisi Mimar Hayrettin tarafından yapılan ve 1993 te yıkılan ancak 2004 yılında tekrar restore edilen tek kemerli köprüdür. Tara Kulesi – Bu kuleler zamanında köprü güvenliğini sağlayan ekiplere mahsusken günümüzde müze olarak hizmet vermektedir. Kriva Cuprija – Eğri köprü,Tabakhane camii ve hamamı – Zamanında deri işiyle uğraşan eşrafın diğer camilerdeki cemaate koku olarak rahatsızlık, vermemesi adına kendilerine özel yaptırdıkları ve altından sular akan camidir. Mostar’da alışveriş ve şehrin tadını çıkarmak için serbest zaman. Daha sonra rehberimizin belirleyeceği zamanda buluşup Saraybosna’ya doğru yola çıkıyoruz. Yolumuzun üzerinde bulunan Jablanica kasabasında meşhur kuzu çevirmecilerde akşam yemeğimizi kuzu çevirme menüsü olarak alıyoruz. Ardından Saraybosna’ya hareket. Varışımızla birlikte konaklama otelimizde.

Otelimizde alacağımız kahvaltımızın ardından saat 09.00 da otelimizden ayrılıyoruz. Bosna Hersek’te 11 temmuz 1995’ te İkinci Dünya Savaşı’ndan beri insanlığın gördüğü en büyük katliamın yapıldığı Srebrenica şehrine hareket . 11 Temmuz Srebrenica soykırımı anma törenine katılım. “Şehit Ailesi” derneğini ziyaretinin ardından başkent Saraybosna’ya hareket. Akşam yemeğinden sonra konaklama otelimizde.

Oteldeki erken kahvaltımızın ardından check-out yaparak ayrılıyoruz. İlk olarak 1984 yılı kış olimpiyatlarının yapıldığı İgman dağı eteklerinde Bosna nehrinin kaynağı olan milli park Vrelo Bosne’ya ya varış. Kuğuların, yaban ördeklerinin özgürce yaşadığı bu doğal parkta su kaynakları, yeşilin ve mevsimine göre sonbaharın her tonunu görme imkanı buluyoruz. Serbest zamanın ardından otobüsümüz ile 92 – 95 yılları arasında yapılan savaşta Boşnakların en kritik hamlelerinden biri olan ve havalimanının altına kazılan Yaşam tünelini ziyaret ediyoruz. Savaşın seyrini değiştiren ve tarihin en uzun kuşatması ( 4 yıl 4 ay ) sayılan Saraybosna kuşatmasını yaran bu tünel ve müzesinde orijinal görüntülerden hazırlanmış 15 dakikalık bir video ile savaşı hissediyoruz. Fotoğraf galerisi, savaş haritası ve savaş zamanında kullanılan araç gerecin sergilendiği bu müzeyi gezdikten sonra rehberimizin belirleyeceği saatte havalimanına hareket ediyoruz. Pasaport ve gümrük işlemlerinin ardından İstanbul’a uçuş ve varış.